Факторинг — бұл жеткізуші жеткізілген тауары немесе қызметі үшін Тапсырыс берушіден төлемді күтпей-ақ дереу ақы алатын қаржы құралы. Ақшаны факторингтік компания төлейді, ал Тапсырыс берушіден төлемді өзі алады. Қазақстанда факторинг әсіресе төлемнің кейінге қалдырылуы стандартты тәжірибе болып табылатын мемлекеттік сатып алуларда сұранысқа ие.
Барлығы төлемді кейінге қалдырумен жұмыс істейді
Мемлекеттік, квазимемлекеттік, корпоративтік сектордағы және ірі сауда желілеріндегі тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді барлық Тапсырыс берушілер төлемді кейінге қалдыру шартымен жұмыс істейді. eFactoring.kz платформасы деректері бойынша, актілерге қол қойылған сәттен бастап төлемнің 30 күннен астам кешігуі 35% жағдайда орын алады — әр үшінші мәміле.
Төлемді кейінге қалдыру дегеніміз не
- Сіз Тапсырыс берушіге тауарларды, жұмыстарды немесе қызметтерді (бұдан әрі — ТЖҚ) жеткізесіз;
- Тапсырыс беруші оларды қабылдайды және келісімшартта көзделген мерзім ішінде — әдетте 30, 60 немесе 90 күнде — төлейді.
Төлемді кейінге қалдыру жеткізуші үшін неге жаман
Сіз келісімшарт бойынша міндеттемелерді орындадыңыз. Тапсырыс беруші Сіздің борышкеріңізге айналды, ал Сізде кейінге қалдыру мерзімі өткеннен кейін төлемді талап ету құқығы пайда болды — бұл ақшалай талап ету құқығы.
Қандай нақты тәуекелдер мен қиындықтар туындайды:
- Тауар жеткізілді, ресурстар жұмсалды;
- Тапсырыс беруші төлегенше ақша жоқ;
- Тапсырыс берушіден берешек ілінулі тұр;
- Мердігерлерге, қызметкерлерге, салықтарға, жалдау ақысына төлеу керек;
- Келесі партияны өндіру немесе сатып алу қажет;
- Кейінге қалдыру мерзімі ішінде бағам өзгерсе валюталық тәуекелдер.
Факторинг қалай жұмыс істейді
Факторинг — бұл ақшалай талап ету құқықтарын басқаға беру. Сіз факторингтік компанияға Тапсырыс берушіңізден төлемді алу құқығын бересіз. Орнына ақшаны дереу аласыз.
Қарапайым тілмен сұлба мынадай: жеткіздіңіз → актіге қол қойдыңыз → Фактордан ақша алдыңыз. Әрі қарай Фактор Тапсырыс берушіден төлемді өзі күтеді. Сіз төлемдерді бақылауға алаңдамай жұмысты жалғастырасыз.
Қазақстандағы факторинг түрлері
eFactoring.kz платформасында үш факторинг өнімі қолжетімді:
- Классикалық факторинг — 100 млн ₸-ге дейін. Тауарларға, қызметтерге немесе жұмыстарға арналған қолданыстағы мемлекеттік сатып алу келісімшарты бойынша қаржыландыру. Калькуляторда есептеу.
- Актіні сату — 100 млн ₸-ге дейін. Бекітілген орындалған жұмыстар актісі бойынша қаржыландыру. Актіні сату калькуляторы.
- Сауда қаржыландыруы — 35 млн ₸-ге дейін. Тапсырыс берушіге болашақ жеткізу үшін тауар сатып алуға ақша. ТФ калькуляторы.
Регресспен және регресссіз факторинг — басты айырмашылық
Бұл — Факторды таңдағанда ең маңызды сәт. Принципті түрде екі түрлі сұлба бар:
- Регресспен факторинг — егер Тапсырыс беруші төлемесе, Сіз ақшаны Факторға қайтаруға міндеттісіз. Бұл — Сіз бөтен ақшаны аласыз да, өз ақшаңызды қайтарасыз дегенді білдіреді. Регресс — қызыл жалау, келісімшартты мұқият оқыңыз.
- Регресссіз факторинг — төлемеу тәуекелдерін факторингтік компания өзі көтереді. Сіз жай ғана өз ақшаңызды мерзімінен бұрын аласыз және мәселе туралы ұмытасыз.
Еуропада факторингке ЖІӨ-нің 20%-на дейін келеді, ал Қазақстанда — әзірге небәрі 0,3%. Алшақтықтың басты себебі: бізде барлық дерлік компаниялар регресспен жұмыс істейді, бұл жеткізушілерді шошытады. eFactoring.kz тек қана регресссіз сұлбаны ұсынады — кепілсіз, кірісті растаусыз, Тапсырыс беруші төлемеген жағдайда ақшаны қайтармай.
Қазақстан мемлекеттік сатып алуларындағы факторинг
Мемлекеттік сатып алулар — факторинг үшін идеалды орта. Мұнда мемлекеттік сатып алу порталында мөлдір келісімшарты бар белгілі Тапсырыс беруші, бекітілген орындалған жұмыстар актілері, түсінікті төлем мерзімдері. Жеткізушіге қаржыландыру үшін не қажет:
- Ұйымның ЭЦҚ-сы;
- Мемлекеттік сатып алу порталындағы жеткізуші мәртебесі;
- Қолданыстағы келісімшарт және/немесе бекітілген акт;
- eFactoring.kz жеке кабинетінде тіркелу.
Скоринг 30 секунд алады: Тапсырыс беруші ADATA және ішкі модель арқылы автоматты түрде тексеріледі, содан кейін жеткізуші шарттармен жауап алады.
Факторинг не береді — артықшылықтар сандарда
Тәжірибеден мысал: өзіндік құны 800 000 ₸, сату 1 000 000 ₸, жеткізу 15 күн, кейінге қалдыру 30 күн.
- Факторингсіз — 45 күнде бір айналым, пайда 200 000 ₸.
- Факторингпен — сол 45 күнде үш айналым, пайда 504 000 ₸.
Табыс капиталды арттырмай-ақ 2,5 есе өседі — өйткені айналымдылық өседі. Бұл — факторингтің басты артықшылығы: «қосымша ақша» емес, сол ақшаның жұмысын жылдамдату.
Факторинг кімге жарайды
Факторинг әсіресе пайдалы, егер Сіз:
- Мемлекеттік Тапсырыс берушілермен немесе ірі корпорациялармен кейінге қалдыру шарттарымен жұмыс істесеңіз;
- Әртүрлі Тапсырыс берушілерге ТЖҚ-ны жиі жеткізсеңіз;
- Сұраныстың маусымдылығымен бетпе-бет келсеңіз;
- Импортта валюталық тәуекелдерге ұшырасаңыз;
- Дебиторлық берешекті бақылауға және өндіріп алуға ресурс жұмсағыңыз келмесе.
Көбіне факторингті өндірістік, құрылыс, көтерме компаниялары мен дистрибьюторлар қолданады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Факторинг кредиттен немен ерекшеленеді?
Кредит — бұл банкке пайызбен қайтаратын қарыз ақша. Факторинг — бұл ӨЗ ақшаңызды мерзімінен бұрын алу. Кепілсіз, кірісті растаусыз, компанияға борыштық жүктемесіз. Регресссіз сұлбада, Тапсырыс беруші төлемесе де, Сіз ақшаны қайтармайсыз.
Регресссіз факторинг дегеніміз не?
Бұл — Тапсырыс берушінің төлемеу тәуекелдерін факторингтік компания өзі көтеретін сұлба. Егер Тапсырыс беруші төлемесе — Сіз ақшаны Факторға қайтарМАЙсыз. Бұл — жеткізуші борышкер үшін жауап беретін регресспен факторингке қарама-қайшы.
Факторинг мемлекеттік сатып алуларға жарай ма?
Иә, мемлекеттік сатып алулар — факторинг үшін оңтайлы орта. Келісімшарт пен актілер мемлекеттік сатып алу порталында мөлдір, Тапсырыс беруші сенімді (мемлекеттік орган немесе ұлттық компания), төлем мерзімдері түсінікті. eFactoring.kz дәл Қазақстан мемлекеттік сатып алуларындағы факторингке маманданған.
Өтінімді қарау қанша уақыт алады?
Автоматты скоринг — 30 секунд. ЭЦҚ арқылы жеке кабинетте тіркелгеннен кейін өтінім ADATA және платформаның ішкі моделі арқылы Тапсырыс берушіні тексеруден өтеді, содан кейін жеткізуші қаржыландыру шарттарын алады.
Факторға комиссияны кім төлейді?
Комиссияны жеткізуші төлейді. Комиссияның мөлшері қаржыландыру мерзіміне байланысты: Тапсырыс беруші неғұрлым ертерек төлесе — комиссия соғұрлым аз. Мөлдір шарттар және жасырын төлемдердің болмауы.
Факторингпен қалай жұмыс істей бастау керек
app.efactoring.kz платформасында онлайн өтінім беріңіз. ЭЦҚ арқылы тіркелу, 30 секунд скоринг, кеңсеге барусыз. Сұрақтар болса — WhatsApp +7 700 770 0808.